زیگورات چغازنبیل: از برترین دیدنی هایی که باید حتما دید +عکس

دسته بندی: پزشک

در گذشته‌های بسیار دور، تمدن‌هایی در آسیای غربی زندگی می‌کردند که آثار و بناهای متعددی از آن‌ها برجای مانده است. یکی از مهم‌ترین این بناها زیگورات نام داشت که در حقیقت برجی به شکل هرم با پله‌های زیاد بود. زیگورات به معنای بالا رفتن از آسمان می‌باشد و ساخت آن در ۴۲۰۰ تا ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد بسیار مرسوم بوده است. این زیگورات‌ها به عنوان مکان‌هایی مقدس مشهور بودند لذا برای ساختشان از بهترین آجرها و خشت‌ها استفاده می‌گردید. در این مقاله قصد داریم یکی از مشهورتین زیگورات‌های جهان که به قرن ۱۳ قبل از میلاد تعلق دارد، یعنی زیگورات چغازنبیل را بیشتر برایتان معرفی کنیم.

زیگورات چغازنبیل را بیشتر بشناسید

یکی از مهم‌ترین و باستانی‌ترین آثار تاریخی کشورمان، زیگورات چغازنبیل است. این بنا نمادی از هنر و معماری ایلامیان به‌شمار می‌آید. زیگورات در مرکز شهر دور – آونتاش واقع شده بود که در سال ۶۴۰ قبل از میلاد به دستور آشور بانی پال در جنگ با هومبان هالتاش (آخرین پادشاه ایلام) به طور کامل ویران گردید.

تاریهچه‌ی کشف این معبد بدین گونه است که در سال ۱۸۹۰ میلادی یک زمین‌شناس در این منطقه نفت پیدا کرد و لذا این مکان به عنوان محلی برای استخراج نفت مورد استفاده قرار گرفتن؛ اما در سال ۱۹۳۳ بروان در این مح آجری را پیدا کرد که چند سال بعد به کسف و کامل معبد چغازنبیل انجامید. معبد زیگورات چغازنبیل، یکی از زیباترین آثار کهن ایران‌زمین به شمار می‌آید که در فهرست جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است. این بنای مربع شکل که توسط نپیریشه پادشاه ایلام در قرن ۱۳ قبل از میلاد ساخته شده، ۱۰۵ متر طول و ۵۲ متر عرض دارد. معبد به طور کامل از آجر ساخته شده و بر روی آجرهای آن هم نوشته‌های زیادی به خط ایلامی و با محتواهای تقریباً یکسان نگاشته شده است. ایلامیان این مکان را با هدف ایجاد پرستشگاهی زیبا برای خدایان خود ساختند. چغاز به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد می‌باشد و منظور از چغازنبیل، مکانی است که بر روی تپه قرار داشته و مثل زنبیل برعکس می‌باشد.

بنای معبد

زیگورات چغازنبیل شامل ۵ طبقه می‌باشد که در بالاترین آن‌ها معبد اینشوشیناک قرار داشته است. او یکی از خدایان ایلام به شمار می‌رفت که نگهبان شهر شوش پایتخت ایلامیان بود. مردمان شوش باستان اعتقاد داشتند که این خدا از شوش به آسمان می‌رود و سپس به زمین برمی‌گردد.

در تمام طول بنا آبراهه‌هایی را می‌توان مشاهده کرد که به احتمال زیاد برای حفاظت از بنا در مقابل باران‌های سیل‌آسای خوزستان ساخته شده است. در شمال‌غربی معبد نیز پناهگاه‌های کوچکی را می‌توان مشاهده کرد که به یکی دیگر از خدایان ایلام با نام «ایشنیرکاب» تعلق داشته است.

معبد زیگورات چغازنبیل شامل دو حصار می‌باشد که در گذشته داخل حصار داخلی، بخش آیینی وجود داشته و دارای ۷ دروازه بوده است. در جلوی پلکان جنوب شرقی هم ۷ ردیف قربانگاه را می‌توان مشاهده کرد. به احتمال زیاد عدد ۷ برای ایلامیان مقدس بوده که از آن استفاده‌ی بسیاری می‌کردند. دروازه جنوب شرقی با قیر بندکشی شده است. این دروازه در گذشته محل عبور ارابه‌ها بود و به راحتی می‌توان رد ارابه را بر روی آن مشاهده کرد. همچنین ۶ دروازه‌ی دیگر معبد از راه‌های سنگ‌فرشی به زیگورات می‌رسیده‌اند. دورتادور بنا سنگ‌فرش است و در برخی قسمت‌های سنگ‌فرش‌ها ردپای بچه قابل مشاهده می‌باشد که البته دلیل آن تا به امروز مشخص نگردیده است.

معماری چغازنبیل

همان‌طور که در ابتدا هم بیان کردیم، معماری شگفت‌انگیز معبد زیگورات چغازنبیل، جلوه‌ای از هنر و معماری ایلامیان است. چهار گوشه‌ی این بنا با عظمت دقیقاً در جهات چهارگانه‌ی جغرافیایی واقع شده‌اند. این موضوع حاکی از آن است که ایلامیان باستان به خوبی با شمال، جنوب، شرق و غرب آشنا بودند. طبقه اول ۱۰۵ متر×۱۰۵ متر است که یک از سطح زمین بالاتر بوده و دیوارهای آن نیز دارای ۳ متر عرض می‌باشد. ارتفاع طبقه دوم ۸ متر و عرض آن هم ۱۶ متر است. در نمای شمال‌شرقی و شمال‌غربی، ورودی‌هایی وجود داشته که با پله به این طبقه منتهی می‌گردید. در طبقه‌ی دوم اتاق‌هایی نیز وجود داشته که طاق‌هایی به عرض ۱۰/۲ و طول ۸ تا ۱۰ متر روی آن‌ها را پوشانده بودند. اتاق‌های طبقه اول هم با ورودی‌هایی طاق‌دار به ارتفاه ۴ متر به یکدیگر راه داشته‌اند؛ اما اتاق‌های طبقه دوم از هم مجزا می‌باشند و هر اتاق صرفاً از طریق پلکان خود قابل دسترسی است. همان‌طور که پیش‌تر نیز بیان کردیم، برای ساخت این بنا از میلیون‌ها خشت و هزاران آجر استفاده شده که چیزی در حدود ۵۰۰۰ آجر از آن‌ها دارای نوشته‌هایی به خط ایلامی می‌باشد. البته آجرها به وسیله‌ی مهر مکتوب نشده‌اند و هر یک به طور مجزا با دست نوشته شده‌اند. جالب است بدانید که اساساً ایلامی‌ها از خط به منظور تزیین استفاده می‌نمودند. در سال ۱۸۷۶ یک هیئت حفار این منطقه را حفاری کردند و صدها آجر منقش به خط ایلامی‌ را پیدا کردند که امروزه در موزه‌های گوناگون نقاط مختلف جهان نگهداری می‌شود.

شگفتی‌های زیگورات چغازنبیل

بی‌تردید این معبد بسیار کهن شگفتی‌های بسیاری در ساخت خود دارد و یکی از مهم‌ترین آن‌ها آبرسانی به معبد است. رود دز از نزدیکی معبد زیگورات چغازنبیل عبور می‌کند و اما به علت اینکه رود مذکور سطح دشت را فرسایش داده و بستر رودخانه هم در سطحی پایین‌تر از سطح دشت قرار دارد، لذا در برخی مکان‌ها، شرایط موردنیاز استفاده از آب رودخانه برای اهالی محلی وجود نداشته است. به همین جهت اونتش نپیریشه، پادشاه ایلامی دستور می‌دهد که کانالی به طول ۴۵ کیلومتر ساخته شود تا آب رود کرخه را که هم‌سطح زمین چغازنبیل بوده، به معبد برسانند. آب رود کرخه پس از گذر از هفت‌تپه به چغازنبیل می‌رسد اما از آنجایی که این آب بعد از عبور از دشت خوزستان، گل‌آلود می‌شد آن را در حوضچه‌های ته‌نشینی بزرگ و کوچکی می‌ریختند و پس از عبور دادن از تنبوشه‌ها، با بهره‌گیری از قوانین فیثاغورث، آب را تصفیه و گل را از آن جدا می‌نمودند. بدین ترتیب این تصفیه‌خانه را می‌توان یکی از باستانی‌ترین تصفیه‌خانه‌های کشور به حساب آورد.

معابد اطراف چغازنبیل

در شمال‌غربی معبد زیگورات چغازنبیل، ۳ معبد دیگر با نام‌های ایشمکرب، اوبان و الهه کیریشیا واقع شده است که هر یک حیاط، نیایشگاه، اتاق و انبار مختص به خود را دارا هستند. برای ساخت تمامی این معابد از خشت استفاده شده و برخی از بخش‌های آن‌ها هم آجرکاری شده است که این آجرها نیز دارای نوشته می‌باشند.

چگونه به معبد چغازنبیل برویم؟

معبد زیگورات چغازنبیل در ۴۰ کیلومتری شهر شوش استان خوزستان قرار دارد. رفتن به آن اصلاً سخت نیست و فقط باید به شهر شوش برسید. از آنجا می‌توانید به راحتی معبد را پیدا کنید. توصیه می‌کنیم حتماً حداقل یک بار از معبد چغازنبیل بازدید کنید. قدمت این معبد به حدود ۳۵۰۰ سال قبل برمی‌گردد و ساختمان با شکوه و زیبای آن هر گردشگر داخلی و خارجی را مجذوب می‌کند.

نکته: جالب است بدانید که از این معبد به عنوان لوکیشن سینمایی هم استفاده شده و قسمت زیادی از داستان فیلم الهه زیگورات با بازی شهاب حسینی و به کارگردانی محمدهادی کریمی در این محل فیلم‌برداری شده است.

در ادامه میتوانید تصاویر بیشتری از زیگورات چغازنبیل را مشاهده کنید :